Tâm đeo níu trong vô sắc giới ‒ Arūpāvacaracitta. Vấn: Tâm đeo níu trong Vô sắc giới có mấy, là cái chi? Đáp: Có 12 là: 4 tâm lành đeo níu trong Vô sắc giới, 4 tâm quả đeo níu trong Vô sắc giới, 4 tâm hành đeo níu trong Vô sắc giới, Vấn: Tâm lành đeo níu trong Vô sắc giới là cái chi? Đáp: Là: 1) Không vô biên thiên (ākāsānañcāyatana). Hành giả tham thiền dùng khoảng hư không làm đề mục, niệm như vầy: “Hư không, không ngăn mé. Hư không, không ngăn mé” (ananto ākāso, ananto ākāso) niệm cho đến khi sơ thiền vô sắc phát sanh (pathamā rūpacitta). 2) Thức vô biên thiên (viññāṇañcāyatana). Hành giả dùng tâm sơ thiền vô sắc làm đề mục niệm rằng: “Thức không ngăn mé, thức không ngăn mé” (anantaṃ viññāṇaṃ anantaṃ viññāṇaṃ) niệm cho đến khi nhị thiền vô sắc phát sanh (dutiyarūpacitta). 3) Vô hữu sở thiên (ākiñcaññāyatana). Hành giả dùng tâm sơ thiền vô sắc niệm như vầy: “tâm sơ thiền vô sắc rải trong nơi đây không có”, rồi lấy cái không có ấy làm đề mục, niệm rằng: “cái vi tế không có, cái vi tế không có” (natthi kiñci, natthi kiñci) hoặc niệm “Không có, không có” (natthi natthi) niệm cho đến khi tam thiền vô sắc phát sanh (tatiyarūpacitta). 4) Phi phi tưởng thiên (nevasaññānāsaññāyatana). Hành giả phân biện điều vi tế của tâm tam thiền vô sắc đem làm cảnh giới niệm rằng: Tâm tam thiền vô sắc còn có vi tế, tâm tam thiền vô sắc rất vi tế”, niệm cho đến khi tâm tứ thiền vô sắc phát sanh (catutthārūpacitta). Điều giải trên đây là pháp niệm bốn tâm lành đeo níu trong Vô sắc giới; tâm quả và tâm hành đeo níu trong Vô sắc giới cũng giống như tâm lành đeo níu trong Vô sắc giới vậy. Tâm xuất thế ‒ Lokuttaracitta Vấn: Tâm xuất thế như thế nào? Đáp: Tâm xuất thế là tâm qua khỏi ba cõi là: cõi dục (kāmaloka), cõi sắc (rūpaloka), cõi vô sắc (arūpaloka). Vấn: Tâm xuất thế nói về tâm của hạng người nào? Đáp: Nói về tâm của bực thánh. Vấn: Thánh nhơn có mấy hạng? Đáp: Có bốn hạng: Tu-đà-huờn (sotāpanna), Tư-đà-hàm (sakidāgāmi), A-na-hàm (anāgāmi), A-la-hán (arahanta). Vấn: Tâm xuất thế có mấy, tâm nào về hạng người nào? Đáp: Tâm xuất thế có 8: 4 thiện và 4 quả, chia theo hạng người như vầy. 1) Tu-đà-huờn đạo tâm (sotāpaṭṭimaggacitta) tâm hiệp theo đạo là cử chỉ tìm kiếm Niết-bàn của bực đã nhập lưu. 2) Tư-đà-hàm đạo tâm (sakidāgāmimaggacitta) tâm hiệp theo đạo là cử chỉ tìm kiếm Niết-bàn của bực còn thọ sanh làm người trong thế gian này một kiếp nữa. 3) A-na-hàm đạo tâm (anāgāmimaggacitta) tâm hiệp theo đạo là cử chỉ tìm kiếm Niết-bàn của bực không còn thọ sanh làm người trong thế gian này nữa. 4) A-la-hán đạo tâm (arahattamaggacitta) tâm hiệp theo đạo là cử chỉ tìm kiếm Niết-bàn của bực không còn làm tội trong nơi khuất lấp. 5) Tu-đà-huờn quả tâm (sotāpattiphalacitta) tâm hiệp theo quả tức là sự kết quả Niết-bàn của bực đã nhập lưu. 6) Tư-đà-hàm quả tâm (sakidāgāmiphalacitta) tâm hiệp theo quả tức là sự kết quả Niết-bàn của bực còn thọ sanh làm người trong thế gian này một lần nữa. 7) A-na-hàm quả tâm (anāgāmiphalacitta) tâm hiệp theo quả tức là sự kết quả Niết-bàn của bực không còn thọ sanh làm người nữa. 8) A-la-hán quả tâm (arahattaphalacitta) tâm hiệp theo quả tức là sự kết quả Niết-bàn của bực có cử chỉ không làm tội trong nơi khuất lấp. Tám tâm xuất thế ấy, giải tóm tắt, nếu giảng rộng có đến 40 là chia theo ngũ thiền pañcakkanaya là: 5 tâm Tu-đà-huờn đạo, 5 tâm Tu-đà-huờn quả; 5 tâm Tư-đà-hàm đạo, 5 tâm Tư-đà-hàm quả; 5 tâm A-na-hàm đạo, 5 tâm A-na-hàm quả; 5 tâm A-la-hán đạo, 5 tâm A-la-hán quả. Tâm xuất thế chỉ có tâm lành và tâm quả không có tâm hành. Tâm đạo là thiện, tâm quả là kết quả. Vấn: Cái chi gọi là pháp? Cái chi gọi là đầu tiên? Cái chi gọi là nhập lưu? Đáp: Niết- bàn gọi là pháp, đạo gọi là đầu tiên, Bát thánh đạo gọi là nhập lưu. Vấn: Vì sao gọi Niết-bàn là pháp? Đáp: Vì Niết-bàn là vô vi pháp, là pháp không có duyên tạo tác; Pháp trong chỗ này không phải là hữu vi pháp có duyên tạo tác đâu. Vấn: Vì sao đạo gọi là mối đầu? Đáp: Vì các bậc vô lậu được chứng quả Niết-bàn, đều phải đắc đạo trước, bởi đạo nghĩa là sát hại phiền não, nên gọi đạo là mối đầu của Niết-bàn. Vấn: Vì sao gọi Bát Thánh đạo là nhập lưu? Đáp: Bởi Bát thánh đạo là giòng nước chảy vào Niết-bàn, ví như nước chảy vào biển cả, hiệp theo Phật ngôn rằng: này các tỳ khưu! Nước của năm con sông lớn là: Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Malū, nước của năm sông lớn ấy hằng chảy vào đại hải thế nào, tỳ khưu nào tu tập theo Bát thánh đạo và ghi nhớ Bát Thánh đạo để trong lòng, tỳ khưu ấy được gọi là vói níu Niết-bàn, khuynh hướng về Niết-bàn, cũng như 5 con sông lớn chảy đến biển to vậy.HET=NAM MO BON SU THICH CA MAU NI PHAT.( 3 LAN ).PHAT GIAO CHUYEN PHAP LUAN KIM LIEN.TINH THAT.THICH NU CHAN TANH.AUSTRALIA,SYDNEY.24/9/2021.