Ngọn đuốc Xuân.

NGỌN ĐUỐC XUÂN.

Đức Phật đã cách xa chúng ta hơn 25 thế kỷ, nhưng mọi người vẫn tôn thờ, kính ngưỡng nhân cách siêu việt của ngài và tự nguyện đi theo con đường mà ngài vạch ra, được lưu lại trong tam tạng kinh điển. Kho tàng giáo lý trong sáng, toàn bích của Đức Phật để lại chẳng những phong phú, lợi ích thiết thực, mà còn đặc biệt nổi bật màu sắc trí tuệ. Thể hiện điều này, có câu kinh tiêu biểu thường được cả hệ Phật giáo Nam truyền và Bắc truyền nhắc đến là : “Hãy tự mình thắp đuốc mà đi”. Tuy nhiên, câu kinh đơn giản này lại được lý giải sâu sắc khác nhau, tùy theo góc độ quan sát, cảm nhận của người hành trì.

Thông thường, khi đọc câu kinh trên, một số người nghĩ rằng trên bước đường tu học, khi tự thắp đuốc đi, nghĩa là họ không cần nương tựa bất cứ ai, kể cả nương tựa Phật. Trái ngược với tư tưởng phủ nhận tuyệt đối rằng không cần nương tựa, là thái độ chấp chặt tuyệt đối, giữ y theo giáo lý.

Đứng trước hai lập trường tương phản này, hành giả Đại thừa đã tìm một giải đáp riêng. Đối với Phật giáo Đại thừa, khi chúng ta còn mang thân ngũ uẩn, sống trong thế giới sinhdiệt; chưa vượt khỏi hiểu biết tương đối của thức uẩn; còn nhiều vấn đề tồn đọng chưa giải quyết được. Thử hỏi với khả năng yếu kém như vậy, những người theo chủ trương không cần nương tựa, sẽ thắp đuốc bằng cách nào và họ đi về đâu ?

Ngoài ra, đối với con đường cục bộ của người cố chấp giáo lý, Phật giáo Đại thừa cũng không chấp nhận. Theo kiến giải của Đại thừa, câu kinh “Hãy tự mình thắp đuốc mà đi” cần được kết hợp với câu “Như Lai là vị Đạo sư”, thì sẽ mang ý nghĩa rất sâu sắc. Và triển khai tinh thần hai câu này mà từ đó những bộ kinh Đại thừa ra đời,cùng với các pháp tu sáng tạo về sau của các tông phái.

Thật vậy, Đức Như Lai là vị Đạo sư sáng suốt mà chúng ta đặt trọn niềm tin, hết lòng đi theo con đường do ngài chỉ dạy. Tuy nhiên, chúng ta suy nghĩ nên đi theo cách nào, để không trở thành người nô lệ. Vì chắc chắn Đức Phật không bao giờ muốn chúng ta đi theo bằng cách cúi đầu, tuân thủ, khuất phục ngài như đấng thần linh. Và dĩ nhiên ngài cũng chẳng muốn chúng ta buông lung phóng túng trên con đường khổ đau, mê lầm, sinh tử.

Phật giáo Đại thừa luôn tư duy phải hành động thế nào, để vừa tự mình thắp đuốc mà đi như Đức Phật dạy, vừa không rời bỏ lộ trình giải thoát mà Đạo sư đã vẽ ra. Vận dụng và kết hợp được ý nghĩa sâu xa hàm chứa trong hai câu kinh này trên bước đường tu là vấn đề đặt ra cho hành giả Đại thừa.

Dưới tầm nhìn của Phật giáo Đại thừa, pháp Phật không mang ý nghĩa gì khác hơn là những nguyên tắc bảo vệ sự sống của con người, giúp mọi người sống chung hòa hợp, an vui. Đồng thời, đưa con người đến làm chủ bản thân, làm chủ xã hội và xa hơn, làm chủ vũ trụ, hài hòa với thiên nhiên hoàn toàn tự tại.

Với nhận thức đó, hành giả đi theo con đường Như Lai chỉ dạy, tiếp thu giáo lý và tinh lọc, nắm lấy yếu chỉ để ứng dụng, thăng hoa tri thức và đạo. Không phải đi theo con đường của Phật bằng cách chấp chặt vào giáo lý, sống đóng khuôn, sống theo quá khứ.

Phật giáo Đại thừa nhận chân rõ thực tại không phải là cái gì tồn tại mãi mãi không thay đổi, nhưng là một năng lực chuyển đổi không ngừng. Chính vì những sự kiện khách quan luôn luôn thay đổi, Đức Phật dạy chúng ta không nên cố chấp một pháp nào như chân lý vĩnh cửu. Ngài thường nhắc nhở rằng giáo pháp được ví như ngón tay chỉ mặt trăng, hay thuyền bè để qua sông. Vì thế, ngài không cho chúng ta một mớ giáo điều khô chết. Điều chính yếu là Đức Phật trang bị cho chúng ta nếp sống đạo đức cao đẹp và trí tuệ trong sáng; để chúng ta có nhận thức đúng đắn, hành động phù hợp với thế giới bao quanh luôn thay đổi.

Phát huy tinh thần này, Phật giáo Đại thừa cố diễn tả chân ý của Đức Phật và tùy nghi vận dụng tinh ba ấy một cách khác nhau,nhằm mang đến lợi ích thiết thực cho xã hội. Đức Phật dạy chân lý như lá trong rừng, lá này tàn úa thì lá khác xanh tươi mọc ra. Tư tưởng lạc hậu phải nhường bước cho tư tưởng tiến bộ vươn lên. Có như vậy, rừng Thiền mới xanh tươi bốn mùa, khác với những gì đóng khuôn trong lời Phật nói, không còn sức sống, được ví như lá khô héo trong tay, giữ lại cũng chẳng ích lợi gì.

Lá vàng úa, hay tư tưởng hoài niệm về quá khứ không còn thích hợp. Chúng ta sẵn sàng từ bỏ nó, để có những bước đi mới đúng đắn hơn. Bước đi mới, hay những lá non đâm chồi đi lên; nhưng thực chất nó vẫn là cây Bồ đề, là vị ngọt giải thoát.

Để triển khai sức sống của lá xanh tươi trong rừng, Thiền sư đã dạy rằng : “Nam nhi tự hữu nam nhi chí. Bất hành Như Lai hành xứ hành”. Nghĩa là làm trai phải có chí hướng riêng, không làm theo những gì Như Lai đã làm. Nói cách khác, không còn Như Lai trên cuộc đời, chúng ta hãy tự thắp đuốc mà đi, tự bước vào con đường đời; không phải là quay thụt lùi trở lại để đi trên con đường quá khứ của Như Lai, làm những việc không còn thích hợp.

Trái lại, tiến bước trên con đường hiện tại đầy nhựa sống, chúng ta mở to đôi mắt trí tuệ, quán sát sự vật hiện hữu sinh hoạt đúng như thời đại. Và chúng ta phân tích, vận dụng giáo lý phù hợp, làm lợi ích cho xã hội mình đang sống.

Trên tinh thần triển khai chân giáo nghĩa, các nhà truyền giáo Đại thừa đã sử dụng những phương tiện khác nhau. Tùy hoàn cảnh, tùy sinh hoạt của từng nước, từng thời kỳ, các ngài làm những việc lợi ích, tạo nên sức sống Phật giáo hơn 25 thế kỷ với muôn màu muôn vẻ.

Thật vậy, từ hình thức Phật giáo Ấn Độ sống khất thực, mặc áo thô, truyền sang Trung Hoa, các vị Tổ sư đã khéo léo tổ chức thành nếp sống nông Thiền và đặt ra những sắc phục cho nhà sư mặc thích hợp với lễ nghi của triều đình. Đến Nhật Bản, các vị danh Tăng đã kết hợp uyển chuyển pháp Phật với tư tưởng Thần đạo có sẵn từ lâu đời ở Nhật và tác động sâu sắc vào mọi lãnh vực văn hóa, nghệ thuật, xã hội, chính trị, giáo dục, v.v… Ngày nay, trên thực tế khó mà hình dung một nước Nhật Bản không có Phật giáo.

Khi Phật giáo đến Việt Nam, Thiền sư Việt Nam đã tiếp thu tinh ba giáo lý và chuyển đổi thành những đóng góp lợi ích cho đất nước. Các ngài xuất hiện dưới những màu áo khác nhau, vai trò khác nhau; nhưng tựu trung, chỉ hành động vì tâm nguyện từ bi, mang lợi lạc, an vui cho dân tộc. Nhờ các ngài tự thắp đuốc, hay tự ứng dụng giáo pháp phương tiện một cách linh động và hoàn hảo, trải qua bao thăng trầm đổi thay của lịch sử, Phật giáo Việt Nam vẫn tồn tại sáng ngời với thời gian, trong lòng dân tộc, ở nhiều lãnh vực.

Ngày nay, chúng ta tiếp nối thành quả rực rỡ của các bậc tiền bối, hòa cùng sức sống của vạn vật đang chuyển mình vươn đến những đổi thay tốt đẹp trong mùa Xuân. Tăng Ni, Phật tử chúng ta “Hãy tự mình thắp đuốc mà đi”, khéo vận dụng tuệ giác vào hiện trạng cuộc sống, đem an lạc đến cho chính mình và hạnh phúc cho mọi người. Đồng thời, chúng ta góp phần tạo nên hiểu biết, yêu thương lẫn nhau, tương kính lẫn nhau, trong cộng đồng dân tộc và nhân loại. Đó là đóa hoa Xuân của chúng ta dâng lên cúng dường Đức Thế Tôn trong ngày đầu Xuân Di Lặc.HET=NAM MO BON SU THICH CA MAU NI PHAT.( 3 LAN ).TINH THAT KIM LIEN.THICH NU CHAN TANH.GIAC TAM.AUSTRALIA,SYDNEY.22/8/2017.