PHÁ HIỆP (Phẩm 14)

Phá HIỆP

Phẩm 14

Thấy bị thấy người thấy

Mỗi cái đều khác phương

Ba pháp khác như thế

Không khi nào kết hợp (1)

Nhiễm cùng cái bị nhiễm

Và người nhiễm cũng thế

Nhập, phiền não còn lại

Cũng đều như thế cả (2)

Lục nhập : Căn và trần.

Sáu căn gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Là sáu cửa thâu nạp trần cảnh để đưa vào tâm thức nên còn gọi là lục nhập.

Ở đây dùng một căn là mắt để đại diện cho các căn còn lại.

Từ mắt mà ta có “Thấy – bị thấy – người thấy”

Phiền não : Tham, sân, si.

Lục nhập cộng với sự nhiễm ô của tâm, đưa đến các phiền não. Sự nhiễm ô của tâm được biểu thị qua các tướng như tham, sân, si.

Các tướng này khi xuất hiện ta có “Người nhiễm – nhiễm – pháp nhiễm”

Các pháp nói trên là các pháp tồn tại trong quan hệ nhân duyên, không phải là các thực thể kết hợp với nhau như nhiều người vẫn lầm tưởng.

Ví dụ: Có người cho rằng khi gặp một vật quí, tâm nếu hiệp với vật thì xuất hiện sự tham đắm, vật bị tham đắm và người tham đắm. Nếu không thì không có gì cả.

Theo Luận chủ, ba pháp nói trên không bao giờ là các pháp kết hợp. Do đó “hiệp” không phải là một khái niệm có thực.

Hỏi: Tại sao không có hiệp?

Đáp:

Pháp khác mới có hiệp

Thấy v. v... không khác

Vì tướng khác không thành

Thấy v. v... sao hiệp? (3)

Không chỉ những cái thấy

Tướng khác chẳng thể được

Mà tất cả các pháp

Cũng đều không tướng khác (4)

Muốn có hiệp, trước hết chúng ta phải có sự khác biệt giữa các pháp. Thấy, bị thấy và người thấy không có sự khác biệt nên không thể tìm thấy sự kết hợp nơi chúng được.

Tất cả các pháp, tức nói tất cả nhập và phiền não nói trên, cũng vậy.

Hỏi: Tại sao ba pháp đó không có sự khác?

Đáp:

Khác nhân khác có khác

Khác lìa khác không khác

Nếu pháp do nhân sanh

Pháp ấy không khác nhân (5)

. Hai pháp gọi là khác khi có thể tách lìa nhau mà vẫn tồn tại.

Ví dụ: Hai cái ly dù giống nhau nhưng vẫn khác nhau, vì chúng có thể tồn tại tách biệt, không phụ thuộc vào nhau.

. Nếu lìa ngoài sự tách biết mà tìm thấy sự khác thì không thể có. Nếu lìa sự khác thì cũng không thể tìm thấy các pháp khác nhau. Các pháp do nhân tạo thành, không thể lìa nhân của nó mà tồn tại. Vì thế không thể nói pháp do nhân tạo là khác với nhân.

Ví dụ: Nhân bàn tay mà có nắm tay. Bàn tay và nắm tay không thể gọi là khác nhau, vì chúng không tách lìa nhau được.

Hỏi: Tại sao nói nhân không khác với quả?

Đáp:

Nếu không từ khác khác

Nên còn khác có khác

Không từ khác không khác

Thế nên không có khác (6)

Nhân và quả không khác, vì không bao giờ tìm thấy có một thời điểm để chúng khác nhau.

Nếu tách rời sự khác mà vẫn có khác thì lẽ ra ngoài sự khác của nhân, chúng ta phải tìm thấy một sự khác ở quả. Tuy nhiên trên thực tế, không thể tìm thấy được một sự khác thứ hai, nên nhân không thể khác với quả.

Ví dụ: Có hai pháp A và B. C là một pháp thứ ba tồn tại bên ngoài cả A và B.

Nếu cho rằng A khác với B, thì chúng ta có thể đồng thời tìm thấy được hai sự khác nhau giữa A và B đối với C.

- A khác với C: Cái khác thứ nhất.

- B khác với C: Cái khác thứ hai.

Tổng cộng có hai sự khác được tìm thấy cùng một lúc.

Trở lại ví dụ về bàn tay và nắm tay. Chẳng hạn vào thời điểm này, chúng ta có thêm một cái lu. Cái lu là một pháp tồn tại bên ngoài cả bàn tay và nắm tay. Nếu cho rằng bàn tay khác với nắm tay thì vào cùng một thời điểm chúng ta phải tìm thấy hai sự khác.

- Bàn tay khác với cái lu: Cái khác thứ nhất.

- Nắm tay khác với cái lu: Cái khác thứ hai.

Trên thực tế, chúng ta chỉ có thể tìm thấy được một cái khác duy nhất. Như ví dụ của bàn tay và cái lu, cùng ở thời điểm này, ngoài bàn tay ra, không tìm thấy được một nắm tay để cho ra cái khác thứ hai giữa nắm tay và cái lu. Vì không thể tìm thấy cùng một thời điểm mà có sự khác nhau, nên bàn tay không khác nắm tay.

Trong khác không tướng khác

Trong không khác cũng không

Vì không có tướng khác

Không sai khác đây kia (7)

- Trong khác: Chúng ta vẫn cho rằng ba pháp “thấy, bị thấy, người thấy” là các pháp có tướng khác nhau. Thật ra chúng ta không thể tìm thấy một sự khác nào cả, như trên đã nói.

- Trong không khác: Tức không có sự khác biệt thì không thể có các pháp khác nhau.

Trong khác hay trong không khác đều không có khác, nên không thể tồn tại các thực thể độc lập để nói đến sự kết hợp.

Luận Đại Trí Độ viết: “Đối với 6 căn, 6 trần không khởi tâm phân biệt, vì sao? Vì tướng trong như ngoài, tướng ngoài như trong, cả hai tướng đều không thể có. Vì là nhất tướng, vì là duyên hợp, vì là hết thảy pháp tướng thường thanh tịnh, vì là bất nhị nhập. Tuy không hai cũng không một”.

Pháp ấy không tự hiệp

Pháp khác cũng không hiệp

Người hiệp và khi hiệp

Pháp hiệp cũng đều không (8)

Là MỘT thì không thể tự hiệp được. Nếu là một mà hiệp được, không cần hai hay ba mới gọi là hiệp. Lại nữa, nếu là một rồi ắt không cần hiệp. Nhưng rõ ràng chúng không phải là một... mới nói hiệp.

Là KHÁC cũng không hiệp, vì pháp nào độc lập pháp đó, tự thể đã thành tựu.

Trong cả hai trường hợp đều không tìm thấy sự hiệp, tức “pháp hiệp” không, nên không “người hiệp”, cũng không “bị hiệp”.

Tóm lại, các pháp ở thế gian đều tồn tại trong quan hệ nhân duyên. Thứ được gọi là hiệp, thực chất chỉ là các hiện tượng nhân duyên. Không phải pháp nào cũng “hiệp” với nhau được, chỉ các pháp có liên hệ mới “hiệp” được. Sự liên hệ này chính là nhân duyên của pháp. Đã là nhân và duyên thì không có sự khác biệt, tại sao lại “hiệp”.HET=NAM MO BON SU THICH CA MAU NI PHAT.( 3 LAN ).TINH THAT KIM LIEN.THICH NU CHAN TANH.GIAC TAM.AUSTRALIA,SYDNEY.8/3/2018.