PHÁ BỔN TẾ (Phẩm 11)

Phá BỔN TẾ

Phẩm 11

Bổn tế là bờ mé ban đầu (gốc ban đầu).

Một trong 30 ngoại đạo thời cổ chủ trương rằng: Kiếp quá khứ có bổn tế, từ đó sanh vạn vật. Điều này không đúng.

Đức Đại Thánh dạy rằng

Bổn tế bất khả đắc

Sanh tử không ban đầu

Cũng lại không cuối cùng (1)

Nếu không có đầu cuối

Ở giữa làm sao có

Thế nên cái giữa và

Trước sau cũng đều không (2)

Đức Phật dạy rằng: “Chúng sanh qua lại trong sanh tử, bổn tế không thể nắm bắt”. Tức chúng sanh qua lại trong sanh tử nhưng không thể tìm thấy chỗ ban đầu của sanh tử.

Tất cả pháp ở thế gian do nhân duyên mà có, không thật sanh (sự có của pháp), không thật diệt (sự mất đi của pháp) nên không thể có chỗ khởi đầu. Vì vậy cũng không thể nói có bổn tế từ đó phát sanh vạn vật.

Mé ban đầu không thì mé cuối cùng cũng không. Không đầu không cuối thì cũng không có giữa. Như ấn định đây là phương bắc, thì phía ngược lại là nam, giữa là trung. Nếu không ấn định đây là bắc thì cũng không thể có nam và trung.

Hỏi: Không đúng! Sanh thấy rõ ràng, tử thấy rõ ràng, sao nói không được?

Đáp: Nếu sanh tử thật có thì chúng có thể tồn tại trong 3 trường hợp sau:

Giả sử trước có sanh

Sau mới có lão tử

Không lão tử có sanh

Không sanh có lão tử (3)

- Nếu trước có sanh sau mới có lão tử, tức sanh tử không tồn tại trong quan hệ nhân duyên: Sanh không nhân lão tử mà lập, lão tử không nhân sanh mà lập. Nên nói “Không lão tử có sanh, không sanh có lão tử”.

Nếu trước có lão tử

Mà sau mới có sanh

Ấy ắt là vô nhân

Không sanh có lão tử (4)

- Nếu trước có lão tử, sau mới có sanh – như vậy không sanh mà lại có lão tử?

- Lại nữa, lão tử có trước sanh có sau, vậy sanh này không phải là nhân của lão tử.

@ Cả hai trường hợp trên đều bất thành, vì sao?

. Nếu trước có sanh sau mới có lão tử thì sanh này không nhân lão tử mà có, nên có tánh thường trụ. Thường trụ thì không lão cũng không diệt, thành trước có sanh thì sau không thể có lão và tử. Điều này cũng không đúng với thế gian. Chưa có gì xuất hiện mà tồn tại mãi mãi. Nếu không, ắt không có hai chữ vô thường.

. Nếu trước có lão tử sau mới có sanh thì càng vô lý. Không sanh lấy gì diệt. Như ly phải có (sanh) sau mới có bể (tử). Hay phải có người (sanh) mới nói đến chết (tử). Không sanh lấy ai chết?

Sanh cùng với lão tử

Không được đồng thời chung

Khi sanh mà có tử

Cả hai đều vô nhân (5)

Nếu cả hai cùng hiện mà thực hữu, thì cái này không phải là nhân của cái kia, tức vô nhân. Không nhân (duyên) để có thì không nhân (duyên) để diệt. Sanh đã không diệt mà tử thì thường còn, làm sao?

Vì vậy:

Nếu trước sau chung lại

Ấy đều là không đúng

Sao mà lại hí luận

Nói có sanh lão tử (6)

Các trường hợp trên đều không hợp lý, khi cho rằng  sanh – lão – tử là thật có. Chúng chỉ tồn tại trong quan hệ nhân duyên, có cùng có, không cùng không, không thật. Chỉ như bóng trong gương đủ duyên thì hiện, hết duyên thì tan. Nên có gì để hí luận?

Tóm lại:

Các thứ thuộc nhân quả

Và năng tướng sở tướng

Cả thọ và thọ giả...

Kể hết thảy các pháp (7)

Chẳng những chỉ sanh tử

Bổn tế bất khả đắc

Như vậy tất cả pháp

Bổn tế cũng đều không (8)

Sanh – tử, nhân – quả, năng – sở, thọ - thọ giả v.v... đều là các khái niệm được lập nên do sự tương quan đối đãi mà có, chúng không có thực tánh. Cái này nhân cái kia mà lập, có cùng có, không cùng không.

Như sanh và tử đã nói ở trên, nhân quả, năng sở... nếu chúng thực hữu, thì không bao giờ tìm thấy tính cách hợp lý của chúng. Trước sau rõ ràng thứ lớp thì chúng không đáp ứng đúng như các khái niệm đã đặt cho chúng. Nếu đúng như các khái niệm thì chúng phải đồng thời hiện. Nhưng đồng thời thì cũng không đúng. Như nhân và quả, nếu đồng thời thì như sừng trâu cùng hiện, sao gọi là nhân là quả được... Có các sự mâu thuẫn này chính là vì chúng không thể đại diện thực sự cho thực tướng của các pháp. Thực tướng các pháp là “không”. Không sanh cũng không diệt. “Không tự tánh thì chính khi sanh là vô sanh”. Vô sanh thì không có chỗ khởi đầu.

Lại nữa, sanh tử, năng sở, nhân quả... không cố định. Làm sao cho chúng là thực hữu được, khi không ấn định được cái nào có trước cái nào có sau. Như thân ngũ ấm này có, là nhân thân ngũ ấm trước, theo nhân duyên tội phước mà sanh, cứ lần lượt như vậy... Cái này là nhân, cái sau là quả. Nhưng cái quả này lại là nhân của cái quả sau...

Đức Phật dạy: “Trải qua vô lượng kiếp sanh tử, xương của mỗi chúng sanh có thể chất thành núi cao, nước mắt có thể nhiều bằng nước biển cả. Như vậy từ vô lượng kiếp chúng sanh đã phải thọ vô lượng khổ. Nhưng nếu tìm đầu mối, thì đầu mối không thể được. Chỉ vì vô minh che lấp ái kiết ràng buộc, mà phải qua lại trong đường sanh tử”.

Ngoại đạo chẳng biết tam giới chỉ do bất giác tự tâm vọng hiện, không có tự tánh. “Pháp ấm giới nhập vốn từ ba đời duyên khởi, mà thật do vô minh bất giác, ở trên tự tâm không có tánh sanh”.

Hỏi: Trong nhà Phật cũng có nói đến bổn tế, sao lại phá bổn tế của ngoại đạo?

Đáp: Trong nhà Phật cũng có đề cập đến bổn tế, nhưng nhà Phật không chấp nhận bổn tế là một cái gì hữu hình, hữu tướng thường trụ như ngoại đạo đã chấp. Lại nữa, do chấp có một bổn tế như vậy, nên mới nói đến tánh sanh sanh ra các pháp, tức cho các pháp được sanh ra là thật. Điều này không đúng với thực tại và xa hẳn tinh thần Đức Phật đã nói. Các pháp chỉ do tự tâm bất giác vọng hiện, nên các pháp chỉ như huyễn mà thôi, cũng chẳng thể tìm thấy tánh sanh.

Hỏi: Sanh tử không ban đầu, nhưng có rốt sau. Đó là lúc các vị A-la-hán nhập niết-bàn, kết thúc sanh tử?

Đáp:  Niết bàn của A-la-hán chỉ là hóa thành chưa phải bảo sở... Chỉ là phương tiện giả lập. Thực tướng của niết-bàn này và sanh tử không khác. Thực tánh là “không”. Không đầu cũng không cuối.HET=NAM MO BON SU THICH CA MAU NI PHAT.( 3 LAN ).TINH THAT KIM LIEN.THICH NU CHAN TANH.GIAC TAM.AUSTRALIA,SYDNEY.8/3/2018.